De Bilt
Samenvatting lezing 3 maart 2026 ‘Composteren kun je leren!’ door De Moestuinjuf - Charlotte Verhoeve
Hoe kan groente-, fruit- en tuinafval worden omgezet in waardevolle compost voor een gezonde en levende tuin?
Aan bod kwamen verschillende manieren van composteren en de vraag welke methode het beste past bij jouw type huishouden en tuin. Composteren is een eenvoudige en duurzame manier om afval te verminderen en tegelijkertijd de bodemstructuur en plantengroei te verbeteren.
Hoe begin je met een composthoop/ -vat/ -bak:
Wat mag er NIET in:
a. Gekookt eten, brood, zuivel (trekt ongedierte aan en rot
b. Wortel- en zaadrijk onkruid (geen garantie dat alle onkruid dood gaat)
c. Groenblijvend blad
d. Citrusschillen (verteren erg slecht) en aardappelschillen (gekochte meestal vol gif)
e. Planten met ziektes
f. Kattenbakkorrels en uitwerpselen van mens, hond of kat ivm kans op ziektes
g. As van geïmpregneerd hout (giftig), kunststoffen
Compostwormen uit de wormentoren of de ‘koude compostering’ zijn een speciaal soort wormen, die leven in de bovenste 10 cm van (bos)grond. Gewone regenwormen zitten meestal veel dieper. De compostwormen leven van rauw, rottend organisch materiaal. Ze doen de eerste omzetting. Zodra de compostering gereed is vertrekken ze uit de hoop of sterven af.
De compostwormen zijn hermafrodiet, planten zich snel voort en eten per dag > 50% van hun lichaamsgewicht. Wormenmest bevat zeer veel microbacteriën en enzymen en is een betere verrijking van de grond dan gewone compost. Wormenmest is geurloos en moet aangebracht worden OP de grond, niet er doorheen gemengd.
Problemen met composteren oplossen: De compostbak
A. Stinkt -> Omzetten/ beluchten
B. Doet het niet -> extra compoststarter toevoegen
C. Er zijn veel vliegen -> enkele vliegen / insecten zijn normaal
D. Is te nat -> Bruin toevoegen (droog blad ed)
E. Is te droog -> Groen/ nat toevoegen (sla-afval, maaisel)
Samenvatting: Joke Schreuder-Borkent
Lezing Marc Siepman: Composteren is vooruitzien 2 oktober 2018
Ledenavond Groei&Bloei afdeling De Bilt Bilthoven
Groen materiaal = uit lente en zomer. Groen materiaal wordt warm in de composthoop
Bruin materiaal = uit herfst en winter
Composteren
Drie manieren van composteren:
A. Koud
Dit duurt 1-2 jaar, zorg voor voldoende bruin, weinig werk (af en toe omzetten), veel beestjes
B. Heet
Hierbij moet je een hoop van minimaal 0,75 m3 beschikbaar hebben
Je moet de hoop in 1 keer opzetten
Temperatuur meten +/- 65-70 graden, bij heter de hoop omzetten
Actinobacteriën ontbinden cellulose, lignine, chitine en eiwit bij > 60 graden.
Meeste zaden en pathogenen worden vernietigd. Geen beestjes meer in dit stadium.
Opzetten:
C. Bladcompost: liefst allerlei verschillend blad mengen en bewaren om later te gebruiken voor compost. Als je het bruine blad in grote zakken (met gaten) mengt met groen (bv grasmaaisel) gaat het gelijk composteren. Het werkt nog sneller als je met de grasmaaier over het bruine blad gaat of het blad klein maakt met een hakselaar. Heb je zelf te weinig blad, dan kun je het ook halen uit bladkorven, die langs te weg staan om opgehaald te worden door de gemeente.
Koolstof-stikstof verhouding, aantal voorbeelden:
Koeienmest 17:1 houtsnippers 226:1 tarwestro 53:1 herfstblad 47:1
Gras/voedselresten 15:1
Teveel groen gaat stinken, teveel bruin geeft trage compostering
Om verzuring tegen te gaan kun je organische calciumbronnen toevoegen of eventueel een handje kalk. Calciumbronnen zijn:
Lavameel = gemalen gesteente, bevat veel sporenelementen. Handje toevoegen aan compost!
Wormentoren witte wormen zijn geen kleine van de grotere bruine, maar duiden op teveel water/ vocht! De compost uit de wormentoren eerst mengen met aarde en daarna pas aanbrengen en het vocht (‘wormenthee’) verdund op de aarde bij de planten gieten. Het is té geconcentreerd
Niet of heel weinig gebruiken voor compost:
Compost is klaar als het gezond ruikt, kruimelig is, er geen herkenbare plantenresten meer inzitten, compostwormen zijn verdwenen. Doe eventueel de kiemtest: 3 delen wit zand+1 deel compost inzaaien met tuinkers. Bij snel opkomen tuinkers is compost goed.
Bruin materiaal opsparen: dit kan dan later in het jaar gebruikt worden bij het opzetten van een nieuwe composthoop
Hakselen: versnelt het composteringsproces, maar kost ook energie…
Half verteerde compost mag als mulch OP de aarde (niet erdoor of eronder)
Marc Siepman: https://marcsiepman.nl/lezing-composteren-is-vooruitzien/
Nieuwe lezing over composteren op 3 maart 2026: KLIK HIER
Verslag: Joke Schreuder-Borkent
Illustraties: www.lotteklaver.eu
